ไปที่ไหนก็เจอ! ทางเดินสีเหลืองสำหรับผู้พิการทางสายตาที่แสนมีประโยชน์

12,594

ตามสถานีรถไฟใหญ่ ๆ ตามทางเท้าในละแวกชุมชน เรามักจะเห็นกระเบื้องปูพื้นสีเหลืองเป็นแนวยาว ลักษณะเป็นปุ่ม ๆ หรือแท่งนูนขึ้นมา เดากันออกแล้วใช่มั้ยคะ ว่านี่คืออุปกรณ์นำทางผู้พิการทางสายตา เรียกว่าผิวต่างสัมผัส หรือ tactile paving ซึ่งคนคิดค้นก็เป็นคนญี่ปุ่นอีกด้วย เขาชื่อ Seiichi Miyake ที่คิดค้นผิวต่างสัมผัสนี้ขึ้นมาในปีพ.ศ. 2508 เนื่องจากเพื่อนสนิทของเขาได้สูญเสียการมองเห็นไป

จากนั้นผิวต่างสัมผัสได้รับการติดตั้งจริงเป็นครั้งแรกของโลกที่บริเวณสี่แยกใกล้กับโรงเรียนสอนคนตาบอดในเมืองโอคายาม่า เมื่อ 18 มีนาคม พ.ศ. 2510 จากนั้นก็แพร่หลายไปทั่วประเทศญี่ปุ่น

ผิวต่างสัมผัสที่ใช้ในญี่ปุ่นมี 2 แบบ คือ

003-01

  1. ผิวต่างสัมผัสนำทาง ลักษณะเป็นเส้นยาวนูน ใช้บอกเส้นทางเดินที่ไม่มีสิ่งกีดขวาง
  2. ผิวต่างสัมผัสเตือน ลักษณะเป็นปุ่มกลม ๆ นูนเรียงเป็นแถว ใช้เตือนให้รู้ว่าด้านหน้ามีการเปลี่ยนแปลง เช่น ทางแยก ทางต่างระดับ ทางข้าม ฯลฯ

นอกจากสำหรับผู้พิการทางสายตาแล้ว คนที่สายตาเลือนราง หรือผู้สูงอายุที่เริ่มตาฝ้าฟางก็ได้ประโยชน์จากบล็อกสีเหลืองนี้เช่นกัน ทำไมน่ะเหรอ? ก็เพราะว่ามันสีเหลืองน่ะสิ! สีเหลืองเป็นสีที่มองเห็นได้ง่ายที่สุด รวมทั้งคนตาบอดสีส่วนใหญ่ก็เห็นสีเหลืองได้ด้วย

แต่ก็ไม่จำเป็นว่าทุกที่จะใช้สีเหลือง บางที่ก็อาจจะเลี่ยงไปใช้สีอื่นด้วยเหตุผลอื่น ๆ เช่น เพื่อความสวยงามกลมกลืนกับสถานที่บ้าง บางครั้งก็เป็นสีเงิน สีแดงอิฐ แล้วแต่สถานที่นั้น ๆ จะออกแบบอย่างไร

003-02

caption ผิวต่างสัมผัสสีแดงอิฐ เข้ากับบรรยากาศแบบโอกินาว่า

แน่นอนว่าการติดตั้งผิวต่างสัมผัสนั้นต้องทำให้ดี สอดคล้องไปในแนวทางเดียวกัน มิฉะนั้นจะทำให้ผู้พิการทางสายตางง หรือนำไปสู่อุบัติเหตุได้ ที่สำคัญคือผู้พิการทางสายตาซึ่งเป็นผู้ใช้โดยตรงมีส่วนร่วมในการกำหนดมาตรฐานด้วย

003-03

ตัวอย่างมาตรฐานเช่น

– ผิวต่างสัมผัสแบบเตือนอยู่ห่างจากสิ่งกีดขวาง (ถนน ทางข้าม ทางต่างระดับ ฯลฯ) ประมาณ 30 เซนติเมตร

– ผิวต่างสัมผัสนำทางจะชี้ทิศที่ต้องเดินข้ามถนน บางที่มีบล็อกนำทางบนทางม้าลายด้วย เรียกว่า escort zone

– นำทางไปยังสิ่งต่าง ๆ ที่ผู้พิการทางสายตาใช้ได้สะดวก เช่น

  • นำทางไปยังประตูเข้าสถานีรถไฟด้านที่มีพนักงานประจำอยู่
  • นำทางไปยังปุ่มกดเรียกลิฟต์
  • นำทางไปยังบันไดลงสถานีรถไฟ ป้ายรถเมล์ ฯลฯ

ถึงแม้จะมีมาตรฐานชัดเจน ก็ยังต้องอาศัยความเข้าใจและความร่วมมือจากช่างติดตั้งจริงที่หน้างาน เพราะความไม่ใส่ใจเล็ก ๆ น้อย ๆ อาจทำให้ผู้พิการทางสายตาสับสนได้ รวมทั้งคนในสังคมก็ต้องให้ความร่วมมือไม่วางสิ่งของหรือจอดจักรยานบนผิวต่างสัมผัสนี้ เพื่อสังคมที่ทุกคนแม้แตกต่างกันทางกายภาพ ก็สามารถออกไปไหนมาไหนได้ด้วยตัวเองอย่างมั่นใจ

เรื่องโดย : มองญี่ปุ่น

ติดตามเบื้องหลังความคิดของสิ่งต่าง ๆ ในญี่ปุ่นที่ มองญี่ปุ่น

รูปประกอบจาก

https://www.gov-online.go.jp/useful/article/201211/1.html

https://japan1616.wordpress.com/2014/04/24/tactile-paving-usage/