ศาลเจ้า Yasukuni อนุสรณ์สถานแห่งสงครามและความขัดแย้ง

1,710

ศาลเจ้าที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ไม่ใช่เพราะเป็นหนึ่งในสิ่งมหัศจรรย์หรือเป็นมรดกโลก แต่ที่มีคนรู้จักมากมายกว่าหลายๆศาลเจ้าดังๆในญี่ปุ่นเพราะที่นี่เป็นชนวนความขัดแย้งด้านการเมืองระหว่างประเทศ ศาลเจ้า Yasukuni ในกรุง Tokyo ที่ตกเป็นข่าวอยู่เนือง

ศาลเจ้าที่เหมือนจะสร้างปัญหาปวดเศียรเวียนเกล้าให้กับญี่ปุ่นมีประวัติศาสตร์ที่ย้อนไปในสมัย Meiji โดยจักรพรรดิ Meiji ได้มีรับสั่งให้สร้างศาลเจ้าแห่งนี้เมื่อปีค.ศ. 1869 เพื่อเป็นอนุสรณ์และอุทิศให้กับทหารที่สละชีพในสงคราม Boshin ปีค.ศ. 1868-1869 (สงครามในยุคปฏิวัติ Meiji ที่โค่นล้มอำนาจโชกุนตระกูล Tokugawa ที่ปกครองญี่ปุ่นมาสามร้อยกว่าปี) และผู้เสียชีวิตจากสงครามอินโดจีนในปีค.ศ. 1946-1954 วัตถุประสงค์ในเบื้องแรกยังดูเหมือนจะไม่เป็นปัญหาอะไร แต่ทว่าภายหลังศาลเจ้าแห่งนี้กลายเป็นอนุสรณ์ให้กับอาชญากรสงครามในสงครามโลกครั้งที่สองด้วย เมื่อเป็นเช่นนี้ สถานะของศาลเจ้าเองก็เริ่มมีปัญหา

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yasukuni shrine is a Shinto shrine in Tokyo founded by Emperor Meiji and commemorates anyone who had died in service of the Empire of Japan

เราเดินทางมาที่ศาลเจ้าแห่งนี้ตอนเช้าของวันเสาร์สุดท้ายในเดือนเมษายน ยังมีคนไม่เยอะนักส่วนใหญ่จะเป็นนักเรียนมัธยมหญิงคนขี่จักรยานและคนมาจ็อกกิ้ง เราเดินผ่านเสา Torii ต้นยักษ์ที่ทำด้วยเหล็กไปตามก่อนจะเข้าไปถึงบริเวณศาลเจ้าชั้นใน กึ่งกลางระหว่างทางเดินไปศาลเจ้าเป็นที่ตั้งอนุสาวรีย์ของ Masujiro Omura เสนาธิการทหารที่เป็นบิดาแห่งการทหารยุคใหม่ในญี่ปุ่นที่ได้รับอิทธิพลการบริหารจัดการกองทัพมาจากฝรั่งเศส ไม่ใช่แค่ Omura ที่เป็นบุคคลสำคัญ แต่อนุสาวรีย์ของท่านเองถือเป็นอนุสาวรีย์แห่งแรกของญี่ปุ่นที่สร้างขึ้นตามรูปแบบของตะวันตกในปีค.ศ. 1893

Tokyo, Japan - April 28 2018: Statue of Omuro Masajiro (1824-1869), the founder of modern Japanese Army. The statue installed in 1893 was Japan's first Western-style statue at Yasukuni shrine

เดินมาอีกครึ่งทางจะมีถนนตัดผ่านที่หน้าศาลเจ้าและถ้ามองไปจากจุดนี้ แค่ข้ามถนนที่อยู่ตรงหน้าไปก็จะเข้าสู่อาณาเขตชั้นในของศาลเจ้า Yasukuni แล้ว ถ้าไม่เอาเรื่องในประวัติศาสตร์ที่บอบช้ำจากสงครามมาเกี่ยวข้อง ศาลเจ้าแห่งนี้ก็คล้ายกับศาลเจ้าอื่นๆในญี่ปุ่น มีวันที่คนมาขอพรกันมากมายจนล้นในช่วงเทศกาล และมีวันที่คนบางตาในช่วงวันปกติ

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yasukuni shrine is a Shinto shrine in Tokyo founded by Emperor Meiji and commemorates anyone who had died in service of the Empire of Japan

ที่ประตูศาลเจ้ามีสถาปัตยกรรมใกล้เคียงกับศาลเจ้าใหญ่ๆอย่าง Ise-jingu ที่จังหวัด Mie หรือศาลเจ้า Atsuta-jingu แห่ง Nagoya ซึ่งเป็นศาลเจ้าสำคัญแห่งราชวงศ์ญี่ปุ่น จะมีแต่เพียงลำดับชั้นของศาลเจ้า Yasukuni เท่านั้นที่เป็นศาลเจ้าระดับ jinja - ศาลเจ้าธรรมดาสามัญ

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yasukuni shrine is a Shinto shrine in Tokyo founded by Emperor Meiji and commemorates anyone who had died in service of the Empire of Japan

พ้นประตูนี้ไปก็คือ Haiden ศาลาไม้ขนาดใหญ่ปานกลางที่ใช้สวดมนต์ภาวนาและประกอบพิธีกรรมตามศาสนา

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yasukuni shrine is a Shinto shrine in Tokyo founded by Emperor Meiji and commemorates anyone who had died in service of the Empire of Japan

ชนวนเหตุที่ทำให้เกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับศาลเจ้าเริ่มขึ้นจริงๆเมื่อปีค.ศ. 1978 ที่ศาลเจ้า Yasukuni ได้นำรายชื่ออาชญากรสงคราม 14 คนที่มีบทบาทสำคัญในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองรวมเข้ากับรายชื่อของผู้เสียชีวิตในสงครามอื่นๆก่อนหน้านี้ 2.5 ล้านคน เพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้ทำความเคารพ ทำให้หลายๆประเทศโดยเฉพาะประเทศที่เป็นคู่ขัดแย้งไม่เห็นด้วยกับการให้เกียรติสูงสุดกับอาชญากรสงครามเหล่านี้ ขณะเดียวกันรัฐบาลญี่ปุ่นก็ไม่เคยมีแม้คำ "ขอโทษ" อย่างจริงใจและตรงไปตรงมาต่อความโหดร้ายและเสียหายจากสงครามที่กระทำต่อประเทศอื่น คำพูดที่แสดงถึงความรับผิดชอบต่อการการกระทำอันเลวร้ายในอดีตอย่างมากที่สุดคือ พวกเรา "เสียใจ"

ด้วยเหตุนี้ทำให้เราได้เห็นประเทศในแถบเอเชียแปซิฟิกอย่างจีนและเกาหลีจะออกมาใช้ทุกๆโอกาสในการประท้วง ประณามรัฐบาลญี่ปุ่นทุกครั้งที่นายกรัฐมนตีหรือคณะรัฐมนตรีเข้าสักการะศาลเจ้า Yasukuni เราในฐานะคนรุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่สองคงไม่ได้มีภาพจำเกี่ยวกับสงคราม เพราะที่แน่ๆ เกิดกันไม่ทันและเราอยู่ในช่วงที่ฟื้นฟูประเทศกันจนไม่เห็นบาดแผลของสงครามแล้ว เรียกได้ว่าแผลของประเทศเราอยู่ในระดับตื้นกว่าของทั้งสองประเทศที่จองกฐินกับญี่ปุ่นเป็นประจำ ถ้าคุณเป็นคนจีนหรือเกาหลี มันก็เป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกใจกับปฏิกริยาเหล่านั้นเพราะสิ่งที่ทหารญี่ปุ่นได้ทำบาปกรรมเอาไว้กับผู้คนทั้งสองประเทศมันช่างหนักหนาสาหัส ที่ชัดเจนที่สุดคือตำนานความโหดร้ายของทหารญี่ปุ่นที่เมืองหนานจิง ไม่ว่าจะเป็นการบังคับใช้แรงงานทาสอย่างโหดเหี้ยม จับผู้คนไปทำการทดลองอย่างทารุณหรือแม้แต่ฉุดคร่าผู้หญิงบังคับขืนใจให้เป็นทาสบำเรอกาม สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ยากเกินจะยอมอภัยแม้ช่วงเวลาแห่งสงครามได้สิ้นสุดไปนานแล้ว

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yushukan military and war museum in Yasukuni Shrine, houses artifacts and documents of Japanese war casualties and military activity in World War II

นอกจากศาลเจ้า Yasukuni จะเป็นศาลเจ้าที่บวงสรวงดวงวิญญาณของทหารญี่ปุ่นที่เสียชีวิตในการบจากสงครามแล้ว ที่นี่ยังมีพื้นที่ส่วนหนึ่งสร้างเป็นพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับการสงครามนั่นคือ Yushukan War Memorial Museum ที่นี่คือพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับการทหารสมัยใหม่ตั้งแต่เริ่มปฏิรูปกองกำลังทหารในประเทศญี่ปุ่นนับตั้งแต่สมัยปฏิรูป Meiji ภายในมีการจัดฉายวิดีโอเกี่ยวกับประวัติศาตร์การสงครามของกองทัพญี่ปุ่นในแง่มุมของกองทัพผู้ปลดปล่อยให้นานาชาติได้หลุดพ้นจากลัทธิล่าอาณานิคมจากชนชาติตะวันตก ซึ่งเนื้อหาไม่เหมาะกับคนจีนและเกาหลีแน่ๆ ไม่มีการพูดถึงความโหดร้ายที่ทำไว้กับประเทศจีนหรือประเทศอื่นๆ สำหรับผู้สนใจ พิพิธภัณฑ์เปิดเก้าโมงเช้าและปิดสี่โมงครึ่งตอนเย็น ค่าเข้าชม 1000 เยน และมีคำบรรยาภาษาอังกฤษ

Tokyo, Japan - April 28 2018: Yushukan military and war museum in Yasukuni Shrine, houses artifacts and documents of Japanese war casualties and military activity in World War II

แม้เรื่องราวความบาดหมางของจีนเกาหลีและญี่ปุ่นจะมีมาอย่างยาวนานนับแต่ปี 1978 และมีกระแสวิพากษ์วิจารณ์กันว่าท่าทีของทั้งจีนและเกาหลีที่ปรากฏออกมาในช่วงหลังๆเล็งเห็นผลที่จะหยิบฉวยเอาผลประโยชน์จากความโหดร้ายที่ทหารญี่ปุ่นได้กระทำต่อชนชาติตัวเองไปใช้เครื่องมือเพื่อโจมตีทางการเมืองระหว่างประเทศ แต่มันก็เป็นเรื่องยากจริงๆสำหรับทั้งสองประเทศที่ตกเป็นเหยื่อจะปล่อยให้ความทารุณโหดร้ายเหล่านั้นผ่านไปเหมือนสายน้ำ และเรื่องนี้ยังคงจะเป็นประเด็นความขัดแย้งไปอีกนานแสนนานทีเดียว

สำหรับท่านที่สนใจเดินทางเข้าสักการะศาลเจ้า Yasukuni ให้นั่งรถไฟใต้ดินสาย Marunouchi จากสถานี Tokyo ลงที่สถานี Otemachi แล้วนั่งรถไฟใต้ดินสาย Hanzomon แล้วลงที่สถานี Kudanshita Station แล้วเดินต่อจากเสาประตู Torii เหล็กต้นใหญ่ด้านหน้าถึงศาลาศาลเจ้าชั้นในระยะทางราว 500 เมตร ศาลเจ้าเปิดทุกวันตั้งแต่หกโมงเช้าถึงหกโมงเย็น ไม่มีวันหยุดและไม่มีค่าใช้จ่ายนอกจากจะเข้ามชม พิพิธภัณฑ์ Yushukan ที่อยู่ด้านใน

from-the-outside-in